Stari Ras je srpski srednjovekovni grad (tvrđava) i središnja prestonica srpske srednjovekovne države Raške. Srednjovekovna tvrđava nalazi se na bregu Gradine i ima nepravilnu duguljastu osnovu prilagođenu prirodi tla, dužine 180, a širine 20-60 m.

Na istočnom delu Gradine je Podgrađe, a niže, bliže reci, su brojne male pećine i potkapine od kojih su najveće Oči razboja i Orlova pećina, dok su u njihovoj blizini i ostaci pećinskog Manastira Arhangela Mihaila. U podnožju Gradine nazvanom Trgovište (Pazarište), otkriveno je više arheoloških lokaliteta iz različitih epoha.

Stari Ras je srednjovekovni kompleks spomenika koji se nalazi na mestu na kome su se spajali putevi sa zapada i juga i vodili dalje ka istoku. Kompleks se sastoji od više spomenika, a najznačajniji lokaliteti koji su obuhvaćeni istraživanjima su: Gradina na Pazarištu sa Podgrađem, Trgovište, Gradina u Postijenju, Reljina gradina, crkva u Naprelju i latinska crkva u Postijenju.

Gradina na Pazarištu sa Trgovištem, zajedno sa obližnjim manastirom Sopoćani, manastirom Đurđevi stupovi i Crkvom Svetih apostola Petra i Pavla svedoči o veličini i značaju Starog Rasa u srpskoj srednjovekovnoj državi.

Ispod utvrđenja nalazi se pećinski manastir s crkvom koja čuva ostatke fresaka iz 13. veka i zapise iz 16. i 18. veka. Veruje se da je na ovom mestu pisano čuveno „Vukanovo jevanđelje”, ilustrovani rukopis koji predstavlja jedan od najstarijih spomenika srpske dokumentaristike. Nedaleko od Starog Rasa, u Pazarištu, pronađeni su ostaci naselja iz dva perioda.

Starije ostatke iz 14. veka odlikuju kuće brvnare, dok mlađi ostaci potiču iz 17. veka – kada je tokom turske vladavine u naselju izgrađeno mnoštvo kamenih objekata čiji se ostaci i danas vide na lokalitetu. Ostaci crkve, nekropole i drugih građevina ukazuju na to da je na prostoru Pazarišta već u 12. veku postojalo važno duhovno središte.