UPOZNAJ NOVI PAZAR

Novi Pazar se nalazi u dolini rijeka Jošanice, Raške, Deževske i Ljudske, na nadmorskoj visini od 496 m. Okružen je visokim planinama Golijom i Rogoznom i Pešterskom visoravni.

–

Prema popisu iz 2011. godine, Novi Pazar ima 109.327 stanovnika. Prema nezvaničnim podacima, Novi Pazar broji preko 120.000 stanovnika.
Grad je poznat po svom trgovačkom i preduzetničkom duhu, izuzetan po svojim prirodnim bogatstvima i kulturnim vrednostima od međunarodnog, nacionalnog i regionalnog značaja.

–

U njemu se nalaze naljepši obronci planine Golije – Parka prirode i celine Stari Ras i Sopoćani pod zaštitom UNESCO-a.

Novi Pazar je jedinstven multetnički prostor gdje se na jednom mjestu susreću zapadna i istočna civilizacija. On predstavlja ekonomski, kulturni i obrazovni centar Sandžaka.

–

O postojanju prvih tragova života govore brojni arheološki nalazi, prahistorijski nalaz iz pećine blizu Rasa i nalaz na Dojeviću koji pripada kulturi bronzanog doba iz VIII veka prije nove ere.
O prvim naseobinama iz Neolita koji datiraju iz IV veka prije nove ere svjedoče nalazi iz Naprelja i Krivače, gdje su pronađeni predmeti od keramike i zemljanih figura koji pripadaju Vinčanskoj grupi rasprostranjenoj u Srbiji, Vojvodini, Kosovu, dijelovima Bosne, u Transilvaniji i Bugarskoj.

–

Krajem VI veka prije nove ere, na ovom prostoru živeli su Autarijati (ilirsko pleme). O tome svjedoči bogati nalaz poznat kao „Autarijatsko blago” ili „ Novopazarski nalaz”, gdje su pronađeni zlatni, srebrni i ćilibarski ukrasni predmeti i grčke vaze, a koji su pripadali autarijatskom knezu ili kneginji iz I veka prije nove ere.

–

Ovi nalazi su deo tzv. Glasinačke kulture koja je usko povezana sa kulturom zapadnih i jugozapadnih dijelova Balkanskog poluostrva.
U rimskom periodu Novi Pazar se nalazio na važnim rimskim komunikacijama na Balkanu i bio je poznat kao Statio Asinoe, o čemu su pisali engleski arheolog Ser Artur Evans, zatim austrijski slikar i arheolog Feliks Kanic u XIX veku, a kasnije K. Kostić i F. Jukić.

–

Zbog svog izuzetnog geografskog položaja, Novi Pazar je imao poseban geostrateški značaj, pripadao je Zeti, Vizantiji, Mađarskoj, Bosni, Austrougarskoj, Osmanskom carstvu, a u II svjetskom ratu- Njemačkoj.
Od XV pa sve do početka XX vijeka, bio je sjedište Novopazarskog Sandžaka i nakratko Novopazarskog Vilajeta. Novi Pazar je doživio svoj procvat 1468.godine, kada je dobio status šehera i bio jedan od najvećih gradova na Balkanu.

–

Postanak Novog Pazara pada u doba uspostavljanja turske vlasti u Raškoj oblasti. Ispod staroga grada Rasa, središta stare srpske države Raške i Nemanjine prestolnice, razvilo se najkasnije u doba Vuka Brankovića tržno mesto koje se zvalo Trgovište, a nalazilo se na mestu današnjeg lokaliteta zvanog Pazarište. Ovo mesto je poznato kao Stari Pazar. Novi Pazar je osnovan u njegovoj okolini.

–

Zvaničnim dekretom ga je osnovao Isa-beg Isaković kao Yeni Bazar. Prvi pisani dokument koji spominje samo ime Novi Pazar je iz 1461. godine. Od XIX vijeka, Novi Pazar ulazi u sve svjetske enciklopedije kao sinonim za Sandžak, kada je 1878. godine cijela regija dobila status corpus separatum i stavljena pod međunarodni protektorat kao Novopazarski Sandžak.

Novi Pazar je, pored obilja vrednih kulturno-istorijskih spomenika, i grad gostoprimljivih, toplih i ljubaznih ljudi.

Spoj starog i novog doprinosi da ceo Novi Pazar postane svojevrsna atrakcija sa uskim i krivudavim ulicama. Ovo je grad gde se sjedinjuju različitosti.

Novi Pazar ima sreću da na svojoj teritoriji ima spomenike koji se nalaze na UNESCO listi kao svjetsko kulturno dobro, ali i obavezu očuvanja tih spomenika: Stari grad Ras, manastir Sopoćani, Đurđevi stupovi i Petrova crkva (jedna od najstarijih crkava na Balkanu). Arheološki nalazi govore da je ovo područje bilo naseljeno još od kamenog doba – nalaz Naprelje, preko gvozdenog doba – nalaz Smolućka pećina (sa tragovima naseljenosti iz prahistorije) i ranokršćanskog doba – Novopazarski nalaz, nalazišta ostataka kasnoantičkih i srednjovjekovnih utvrđenja Jeleč i Ras.

U Novom Pazaru se sreću istok i zapad, pravoslavlje i islam. Iz doba osmanske vladavine ovim prostorom ostali su značajni spomenici islamske kulture. Najstariji od tih spomenika je hamam, staro osmansko kupatilo koje je podigao osnivač Novog Pazara Isa-beg Ishaković. Kupatilo je napravljeno prvobitno za potrebe osmanske vojske koja je nedaleko od hamama bila ulogorena. Kupatilo je bilo podjeljeno na muški i ženski dio, sa prostorijama za grijanje vode i šadrvanom. Svaka prostorija imala je svoju kupolu, ukupno 11 kupola.